Cetak

Sejarah Pergigian

1. ERA PERMULAAN

Rekod terawal pergigian di Tanah Melayu bermula sejak 1869 di Singapura, yang ketika itu adalah sebahagian daripada Tanah Melayu. Doktor pergigian yang pertama adalah doktor pergigian dari Hong Kong bernama Cheong Chun Tin, yang membuka Klinik Pergigian swasta selepas memperolehi kelayakan dari San Francisco. Beliau tidak pernah terfikir untuk menghantar anak-anaknya menjalani latihan secara formal dalam bidang pergigian. Selepas pemergian beliau, dua orang anak lelakinya yang tidak mempunyai kelulusan formal telah meneruskan amalan bapa mereka. Dari sinilah bermulanya era di mana doktor pergigian yang tidak berkelayakan berkembang maju.

Pada tahun 1899, James Logan telah dicatatkan membuka Klinik Pergigian di Pulau Pinang. Pada tahun 1912 pula, Encik Frank Moffat dicatatkan sebagai doktor pergigian pertama di Kuala Lumpur yang menggelarkan dirinya sebagai 'doktor pergigian pembedahan dan mekanikal'. Dalam tempoh Perang Dunia Pertama (1914-1918), seorang doktor pergigian berbangsa Jepun dilaporkan tiba pada tahun 1916. Seterusnya penghijrahan doktor-doktor pergigian ke Tanah Melayu pun bermula.

2. MENGAWAL SELIA PROFESION

Senario di atas telah membawa kepada keperluan untuk mengawal selia profesion pergigian. Pada separuh akhir tahun 1920-an menyaksikan tumpuan yang lebih dalam mengawal selia amalan pergigian. “Registration of Dentists’ Ordinance of the Straits Settlement” yang pertama telah digubal pada tahun 1924, manakala Negeri-negeri Melayu Bersekutu mempunyai “Registration of Dentists Enactment” yang berasingan pada tahun 1931. Walaubagaimanapun, Ordinan 1924 ini mempunyai kekurangan dalam banyak aspek yang membawa kepada pemansuhannya pada tahun 1933, justeru undang-undang kedua yang dikenali sebagai “Ordinance for Registration of Dentists 1933” telah diluluskan di mana undang-undang ini melarang amalan pergigian oleh doktor pergigian yang tidak berkelayakan dan merupakan bukti kepada pengakhiran untuk doktor-doktor pergigian di jalanan.

Selepas berakhirnya Perang Dunia Kedua (1941-1945), undang-undang pergigian telah diperkukuhkan lagi dengan penggubalan “Registration of Dentists’ Ordinance” pada tahun 1948. Undang-undang ini hanya membenarkan individu yang berkelayakan dimasukkan ke dalam Daftar Pergigian. Doktor pergigian yang berkelayakan dalam sektor awam dan swasta didaftarkan di bawah kategori Doktor Gigi Divisi I. Walau bagaimanapun, terdapat satu klausa yang membenarkan kemasukan doktor pergigian tidak berkelayakan yang telah mengamal di bawah seksyen yang berasingan sebagai Doktor Gigi Berdaftar Divisi II. Syarat ditetapkan bahawa mereka perlu berjaya menjalani peperiksaan yang dijalankan oleh Lembaga Pergigian yang ditubuhkan pada tahun yang sama.

Pada masa itu, hanya terdapat 50 doktor pergigian berkelayakan dalam Daftar Pergigian dan 166 doktor pergigian yang tidak berkelayakan. Sehingga 31 Julai 2008, terdapat 3165 doktor pergigian berkelayakan di perkhidmatan awam dan swasta dan 45 doktor gigi Divisi II yang berdaftar dengan Majlis Pergigian Malaysia.

Penggubalan Akta Pergigian 1971 oleh parlimen akhirnya memberi pengiktirafan kepada profesion pergigian dan menandakan pewujudan era baru pergigian di Malaysia. Majlis Pergigian Malaysia (MPM) telah ditubuhkan di bawah Akta ini sebagai badan eksekutif untuk mengawal selia profesion. Akta ini menghuraikan ciri-ciri yang berkaitan dengan pendaftaran dan pengeluaran sijil pengamalan, pengekalan piawaian professional dan memberi kuasa kepada profesion untuk mendisiplinkan ahli-ahlinya sendiri. Pendaftaran doktor gigi Divisi II kemudiannya ditutup pada tahun 1972.

Akta Pergigian 1971 telah mengalami beberapa pindaan. Pertama, pada tahun 1997 adalah untuk menambahkan keanggotaan Majlis Pergigian Malaysia dari 20 kepada 24 ahli, dan mengukuhkan penalti bagi kesalahan di bawah Akta. Pindaan lain adalah menangani kekurangan doktor pergigian yang bekerja di sektor awam yang membawa kepada khidmat wajib tiga tahun bagi pendaftar baru berkuatkuasa 29 Jun 2001. Pada tahun 2012, Majlis Pergigian Malaysia dalam satu mesyuarat ke-97 bertarikh 29 Februari 2012 telah bersetuju mengurangkan tempoh khidmat wajib dari 3 kepada 2 tahun, berkuatkuasa pada 5 April 2012. Seterusnya pada tahun 2015, majlis sekali lagi telah bersetuju mengurangkan tempoh khidmat wajib dari 2 kepada 1 tahun, berkuatkuasa pada 1 Julai 2015.

Akta Pergigian 2018 (Akta 804) telah diluluskan pada 19 Jun 2018 dan telah digazetkan pada 26 Jun 2018 bagi menggantikan Akta Pergigian 1971. Akta ini mempunyai implikasi penting antaranya, pendaftaran dan pengamalan juruterapi Pergigian di sektor swasta, Pembangunan Profesional Berterusan (PPB), perlindungan indemniti professional dan keupayaan penguatkuasaan. Sesi penerangan kepada pengamal-pengamal pergigian telah diadakan di seluruh negeri kecuali Perlis dan Labuan dari 20 Julai hingga 5 Oktober 2018.

Unit Undang-Undang dan Penguatkuasaan telah diwujudkan di Bahagian Kesihatan Pergigian pada tahun 2007. Unit ini berkerjasama dengan Cawangan Kawalan Amalan Perubatan Swasta di Bahagian Amalan Perubatan untuk melaksana dan menguatkuasakan Akta Kemudahan dan Perkhidmatan Jagaan Kesihatan Swasta 1998 (Akta 586) dan peraturan peraturan berkaitan. Pegawai-pegawai pergigian telah dilantik sebagai pegawai penguatkuasa dan pada ketika ini terdapat 43 orang penguatkuasa di seluruh negara.

Semenjak penguatkusaan Akta 586 tersebut, sebanyak 2,753 klinik pergigian telah didaftarkan di seluruh negara. Pemantauan berkala telah dijalankan dari masa ke semasa untuk memastikan klinik-klinik pergigian mematuhi peraturan-peraturan yang telah digariskan. Selain itu, aktiviti-aktiviti penguatkuasaan telah dijalankan dan hasilnya sebanyak 46 kes telah dibawa ke mahkamah. Daripada jumlah tersebut, 26 kes melibatkan pendakap gigi palsu dan 17 kes melibatkan pengamal pergigian haram.

3. MEMBAWA PENJAGAAN KESIHATAN MULUT KEPADA MASYARAKAT

Pada separuh akhir tahun 1920-an juga pentadbir British mula serius merancang secara teratur organisasi pergigian. Pada tahun 1929, sebuah bangunan di kawasan Pudu Kuala Lumpur, yang sebelum ini menempatkan golongan miskin, telah ditukar kepada klinik pergigian kerajaan yang pertama. Ia telah dirobohkan 43 tahun kemudian iaitu pada tahun 1972, dan digantikan dengan bangunan Cahaya Suria yang dimiliki oleh Lembaga Pembangunan Bandar (UDA). Dua tingkat dari bangunan 16 tingkat tersebut telah diperuntukkan bagi penempatan ibu pejabat Jabatan Pergigian Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur.

Pada tahun 1946, Bahagian Pergigian telah ditubuhkan di Jabatan Perubatan dan seorang profesional telah dilantik untuk mengetuai perkhidmatan pergigian di Tanah Melayu. Encik Charles F. Mummery, telah dilantik sebagai Ketua Pegawai Pergigian Persekutuan Tanah Melayu dan Negeri-negeri Selat dan memainkan peranan penting dalam menentukan hala tuju perkhidmatan pergigian awam.

Perkhidmatan kesihatan awam pergigian bermula dengan doktor-doktor pergigian British (Pegawai Pergigian Kerajaan secara rasminya) yang bekerja di hospital besar dan dibantu oleh doktor-doktor pergigian tempatan yang berkelayakan. Doktor-doktor pergigian ini melawat daerah atau bandar untuk menjalankan rawatan pergigian kecemasan bagi tempoh satu atau dua hari seminggu. Pusat jagaan pergigian sambilan ini kemudiannya menjadi klinik pergigian kerajaan sepenuh masa yang dikendalikan oleh doktor gigi yang berkelayakan.

Pada tahun 1947, terdapat 20 pegawai pergigian dalam sektor awam. Sebahagian besar perkhidmatan terus disediakan oleh sektor swasta yang terdiri daripada 50 doktor pergigian swasta dan kira-kira 400 doktor gigi berdaftar Divisi II.

Perancangan pembangunan dan pengenalan Rancangan Lima Tahun bermula pada masa pembinaan semula selepas perang koloni Tanah Melayu. Tidak ada perancangan yang khusus bagi penjagaan kesihatan pada masa itu, sebaliknya penjagaan kesihatan adalah merupakan sebahagian daripada senarai projek-projek jabatan kerajaan yang menggunakan sumber kewangan yang sedia ada. Berikutan Perang Dunia Kedua, Darurat telah mengakibatkan sebahagian besar daripada sumber kerajaan serta tenaga telah digunakan. Oleh itu tidak banyak yang dilakukan dalam perancangan penjagaan kesihatan sehingga penubuhan Rancangan Tanah Melayu Pertama (1956-1960) dan Rancangan Tanah Melayu Kedua (1961-1965). Rancangan Lima Tahun Tanah Melayu telah menggalakkan perkembangan penjagaan kesihatan dan memangkin perkembangan perkhidmatan awam pergigian.

Selepas itu, Rancangan Tanah Melayu telah menjadi Rancangan Malaysia Kelima. Rancangan ini memperlihatkan kekuatan transformasi sektor perkhidmatan kesihatan pergigian awam kepada perkhidmatan yang menyeluruh dan disentralisasi pada masa kini. Pada tahun 1970, terdapat hanya 398 klinik pergigian pelbagai jenis. Kini, kita berada di dalam Rancangan Malaysia Kesebelas dan terdapat sejumlah 1,670 kemudahan pergigian pelbagai jenis sehingga akhir tahun 2017.

3.1 Keprihatinan Negara Terhadap Kesihatan Pergigian

Antara tahun 1952 hingga 1963, profesion pergigian mula menyatakan kebimbangan terhadap kesihatan pergigian negara. Walaupun tempoh tersebut menyaksikan lebih ramai doktor pergigian menyertai sektor swasta, beberapa negeri yang sebelum ini berada di bawah kawalan pusat, telah diberi mandat untuk membangunkan program-program kesihatan pergigian mereka sendiri di bawah arahan Ketua Pegawai Pergigian. Pada peringkat ini, klinik pergigian bergerak telah ditubuhkan. Perkhidmatan kesihatan pergigian telah diperluaskan kepada penduduk luar bandar dengan memberi penekanan kepada kanak-kanak sekolah dan ibu mengandung dan pendidikan kesihatan pergigian telah diintegrasikan ke dalam penjagaan pergigian. Klinik pergigian telah ditubuhkan untuk orang awam dan untuk kumpulan tertentu seperti anggota polis, angkatan tentera, banduan, pesakit kusta dan pesakit TB.

Pada ketika ini, perkhidmatan kesihatan pergigian memberi tumpuan kepada kanak-kanak toddler, pra sekolah dan golongan remaja lepasan sekolah. Selain itu, golongan warga emas juga diberi tumpuan, mengambil kira kedudukan negara yang akan mempunyai warga emas yang ramai pada tahun 2030.

3.2 Penjagaan Kesihatan Mulut Murid Sekolah

Pada awal tahun 1940an, bilangan kanak-kanak di bawah umur 18 tahun merangkumi 50% populasi dan mempunyai status kesihatan mulut yang membimbangkan. Pertimbangan serius telah dibuat untuk memberi perkhidmatan pergigian khas bagi murid-murid sekolah. Pada tahun 1948, perkhidmatan pergigian untuk murid-murid sekolah telah dilancarkan. Pada tahun yang sama skim jururawat pergigian diperkenalkan dimana kategori anggota ini dibenarkan memberi rawatan kepada murid sekolah di bawah penyeliaan. Pada mulanya skim jururawat pergigian menerima bantahan yang kuat dari profesion, tetapi kemudiannya diterima setelah berjaya membuktikan pendekatan ini adalah inovatif dan membawa manafaat kepada negara.

Sehingga tahun 1952, 19 buah klinik pergigian sekolah telah diwujudkan. Pada tahun berikutnya, perkhidmatan pergigian dimasukkan sebagai salah satu komponen dipusat kesihatan. Apabila Skim Perkhidmatan Kesihatan Pendalaman diperkenalkan pada tahun 1955, perkhidmatan pergigian diperluaskan kepada rakyat di kawasan pendalaman. Pada tahun kemerdekaan iaitu 1957, 55 buah pusat pergigian sekolah dan 40 buah klinik pergigian sekolah yang dikendalikan oleh jururawat pergigian telah diwujudkan. Sehingga tahun 2017, bilangan klinik telah melonjak kepada 923 buah klinik pergigian sekolah, termasuklah pusat pergigian sekolah.

Perkhidmatan pergigian sekolah sekarang merupakan perkhidmatan utama dalam sektor awam. Melalui strategi pasukan bergerak yang telah dilaksanakan sejak awal 1970’an, liputan diperluaskan kepada hampir 92% murid sekolah rendah dan 60% murid sekolah menengah. Pasukan ini dikenali secara tidak rasmi sebagai “skuad terbang”, pasukan bergerak ini yang mengguna peralatan mudah alih telah memperluaskan perkhidmatan ke serata tempat. Bilangan pasukan bergerak telah bertambah dari 13 pasukan pada tahun 1970 kepada 606 pasukan (termasuk 36 klinik bergerak) pada tahun 2017.

3.3 Penjagaan Kesihatan Mulut Rakyat

Perkhidmatan penjagaan kesihatan mulut kepada orang awam disampaikan melalui klinik pergigian. Sebuah klinik pergigian utama telah beroperasi secara rasmi di Kuala Terengganu pada tahun 1954 untuk memberi perkhidmatan kepada orang awam. Ini disusuli dengan pembinaan klinik pergigian utama di negeri lain.

Satu peristiwa penting pada masa itu adalah perluasan bidang kepakaran dengan penghantaran pegawai pergigian keluar negara dalam bidang bedah mulut, ortodontik dan pergigian masyarakat. Perkhidmatan kepakaran dimulakan pada tahun 1950 dengan penubuhan pusat bedah mulut di Johor Bahru dan Pulau Pinang.

Kronologi Pembangunan Perkhidmatan Kepakaran Pergigian Dalam Kementerian Kesihatan Malaysia

Tahun

Disiplin Kepakaran

Bilangan Pakar

(Sehingga 30 sept. 2018)

1950

Bedah Mulut

78

1954

Ortodontik

70

1961

Kesihatan Awam Pergigian

87

1967

Perubatan Mulut dan Patologi Mulut

14

1984

Periodontologi

42

1985

Pergigian Paediatrik

45

2005

Pergigian Restoratif

31

2007

Pergigian Forensik

1

2010

Pergigian Keperluan Khas

5

JUMLAH PAKAR

373

3.4 Penjagaan Kesihatan Mulut untuk Kumpulan Populasi yang Spesifik

Kumpulan populasi yang spesifik juga berpeluang mengakses perkhidmatan pergigian yang didedikasikan khas kepada mereka. Pada tahun 1953, Jabatan Orang Asli ditubuhkan untuk memberi perkhidmatan kepada kumpulan pribumi yang menetap di kawasan pendalaman Malaysia. Bahagian Kesihatan dan Perubatan, Kementerian Pembangunan Luar Bandar memberi perkhidmatan pergigian kepada orang asli sehingga tahun 2012. Kini, penyampaian perkhidmatan kesihatan pergigian telah di ambil alih oleh Kementerian Kesihatan Malaysia.

Pada tahun 1955, sebuah klinik pergigian dibuka di Pusat Kusta Sungai Buloh, Selangor untuk memberi perkhidmatan kepada penghuninya. Dua buah klinik pergigian untuk anggota polis telah dibina di Kuala Lumpur dan Ipoh. Pada tahun 1960an, perkhidmatan pergigian diperluaskan ke Penjara Pudu di Kuala Lumpur.

Pada tahun 1958, Perkhidmatan Pergigian Angkatan Tentera (AFDS) telah ditubuhkan untuk memberi perkhidmatan pergigian kepada anggota tentera dan keluarga mereka. Pada mulanya, pegawai pergigian dipinjamkan daripada Kementerian Kesihatan. Fokus utama adalah untuk mencapai dan mengekalkan kesediaan untuk pertempuran dan kecergasan tentera. AFDS kini juga melaksanakan program outreach sebagai tugas sivik dan telah dikerahkan keluar negara secara aktif ke tempat-tempat tentera Malaysia ditempatkan. Konsep outreach ini tidak sahaja terhad kepada klinik bergerak di darat sahaja. Malahan pada tahun1958, klinik pergigian angkatan laut mula beroperasi dan memberi perkhidmatan pergigian di sepanjang Sungai Perak.

4. PENCEGAHAN UNTUK SEMUA: PEMFLUORIDAAN BEKALAN AIR

Rakyat Johor Bahru telah menerima air yang berfluorida seawal tahun 1957. Ini diikuti dengan Pulau Pinang pada tahun 1959 dan Simanggang, Sarawak pada tahun 1961. Kerajaan Negeri Johor kemudiannya memperluaskan liputan ke seluruh negeri pada tahun 1966. Pada masa itu, tahap karies adalah tinggi. Pada tahun 1963, kadar DMF untuk golongan anggota Perkhidmatan Negara yang berumur purata 21.4 tahun adalah 10.181. Dengan wujudnya jurang perbezaan yang besar antara keperluan rawatan dan penjagaan yang telah diberikan, satu Jawatankuasa Pemfluoridaan Bekalan Air Awam telah dilantik dan diberi mandat oleh Menteri Kesihatan pada tahun 1969 untuk membuat kajian atas kemungkinan memperkenalkan pemfluoridaan bekalan air sebagai satu langkah kesihatan awam di semua negeri di Malaysia Barat. Cadangan pemfluoridaan bekalan air adalah berlandaskan bukti saintifik yang yang rata-rata menyokong keberkesanan perlindungan terhadap karies, keselamatan, kecekapan dan keberkesanan kos. Jawatankuasan Kabinet telah menerima cadangan tersebut pada tahun 1972. Dianggarkan seramai 75.5% penduduk telah menerima manafaat dari pemfluoridaan bekalan air pada tahun 2017.

5. TENAGA KERJA PERGIGIAN

5.1 Pembangunan Kompetensi dan Kecekapan Profesional Pergigian

Keperluan pengamal pergigian yang berkelayakan bagi menangani masalah pergigian pada ketika itu telah membawa kepada penubuhan pusat pengajian pergigian King Edward VII College of Medicine di Singapura pada tahun 1926. Reaksi awal terhadap kursus ini agak mengecewakan, kerana tiada permohonan kemasukan yang diterima. Sekitar tahun 1927 dan 1929, tujuh orang calon telah memulakan pengajian empat tahun, walau bagaimanapun mereka tidak menamatkan pengajian apabila berhenti semasa atau setelah tamat pengajian tahun pertama.

Semangat yang tidak luntur telah membawa kepada penubuhan semula pusat pengajian dengan pelantikan Profesor Bedah Mulut yang pertama dan Dekan Pusat Pengajian Pergigian, Professor Edgar K. Tratman. Kursus pengajian pergigian yang berdasarkan kepada sistem pengajian British telah diperkenalkan. Graduan pertama telah dianugerahkan Licentiate in Dental Surgery (LDS) pada tahun 1933.

Meskipun di bawah pemerintahan Jepun semasa Perang Dunia Kedua (1941 – 1945), perkembangan pendidikan pergigian tidak terhenti. Pihak Jepun telah memberi mandat untuk meneruskan usaha mengembangkan latihan pelajar jurusan bidang perubatan dan pergigian. Namun paradoksnya, pemerintahan Jepun yang menyokong usaha melatih profesional pergigian tempatan, pada masa yang sama telah mengeluarkan lesen kepada mana-mana individu yang ingin mengamal pergigian. Ini secara tidak langsung telah menjurus kepada penambahan pengamal pergigian yang tidak berkelayakan. Setelah kedatangan pemerintahan British, di bawah British Military Administration di akhir Perang Dunia Kedua, pengamal pergigian yang tidak berkelayakan ini masih dibenarkan untuk berurus niaga.

Setelah negara kembali aman, King Edward VII College telah dibuka semula pada tahun 1946 dan calon yang telah dianugerahkan diploma semasa pemerintahan Jepun telah dikenakan syarat untuk menduduki semula peperiksaan profesional. Calon ini kemudiannya dianugerahkan kelulusan LDS setelah lulus peperiksaan berkenaan. General Medical Council of the United Kingdom telah mengiktiraf secara rasmi kelayakan LDS (Singapura) pada tahun 1946. Dengan penubuhan Universiti Malaya (Singapura) pada tahun 1949, King Edward VII College telah ditukar nama kepada Fakulti Perubatan dan pengajian pergigian kekal sebagai satu jabatan di bawah fakulti tersebut. Kelulusan LDS telah ditukarkan kepada Bachelor in Dental Surgery (BDS).

Berikutan perundangan yang telah diluluskan pada tahun 1961, Universiti Malaya (Singapura) ditukarkan kepada Universiti Singapura pada 1 Januari 1962. Ini juga telah menjurus kepada penubuhan Universiti Malaya (Kuala Lumpur) pada tahun yang sama. Walau bagaimanapun, hanya pada tahun 1972, Fakulti Pergigian Universiti Malaya telah ditubuhkan dengan pengambilan pertama sebanyak 32 orang pelajar. Perkembangan fakulti ini juga telah membawa kepada penubuhan latihan pasca-ijazah pada tahun 1994, dimulakan dengan Master in Community Dentistry dan kemudiannya dalam bidang pergigian klinikal. Setahun kemudian pada tahun 1995, program ijazah asas pergigian telah disemak dan tempoh pengajian telah dilanjutkan dari empat tahun kepada lima tahun. Kursus pengajian pergigian ini telah memperolehi pengiktirafan daripada General Dental Council of Great Britain pada tahun 1998.

Pusat Pengajian Pergigian yang kedua, Universiti Kebangsaan Malaysia telah ditubuhkan pada 1997, diikuti pusat pengajian ketiga Universiti Sains Malaysia, Kubang Kerian pada tahun 1998 bagi mencapai unjuran keperluan 1 pengamal pergigian kepada 4,000 penduduk pada tahun 2020. Pada tahun 2017, nisbah doktor gigi kepada penduduk ialah 1:3,728. Pada ketika ini, terdapat 13 universiti yang menawarkan ijazah dalam bidang pergigian yang terdiri daripada 7 universiti awam dan 6 institusi pendidikan tinggi swasta.

Kronologi Pembangunan Ijazah Asas Pergigian di Malaysia

Tahun

Nama Universiti

1972

University of Malaya (UM)

1996

Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM)

1999

Universiti Sains Malaysia (USM)

2005

Universiti Teknologi Mara (UiTM)

2007

International Islamic University of Malaysia (IIUM)

2007

Universiti Sains Islam Malaysia (USIM)

2005

AIMST University

2005

Penang International Dental College (PIDC)

2006

MAHSA University

2007

International Medical University (IMU)

2008

Melaka-Manipal Medical College (MMMC)

2011

SEGi University

2013

Lincoln University College (LUC)

5.2 Pendidikan Auksiliari Pergigian

Jururawat Pergigian

Kekurangan profesional pergigian untuk memenuhi keperluan rawatan pergigian bagi 50% penduduk (berusia di bawah 18 tahun) telah memberikan laluan kepada pewujudan skim jururawat pergigian dalam perkhidmatan awam pada tahun 1948. Skim jururawat pergigian ini mengambil contoh daripada New Zealand yang telah wujud dan berfungsi selama 25 tahun. Pada tahun yang sama perkhidmatan pergigian sekolah juga dilancarkan di Kementerian Kesihatan Malaysia.

Pada tahun 1949, Sekolah Latihan Pergigian telah ditubuhkan di dalam premis Hospital Besar Pulau Pinang dengan Pengarah pertamanya ialah Encik Charles F. Mummery. Kumpulan awal pelajar dipilih daripada kalangan Jururawat Berdaftar Negeri dan dilatih dalam prosedur pengoperasian pergigian. Tahun 1950 menyaksikan pengijazahan kumpulan pertama 14 jururawat pergigian setelah selesai satu tahun kursus.

Sejak itu, sekolah ini telah berkembang dengan pewujudan latihan juruteknologi pergigian pada tahun 1951 dan pembantu pembedahan pergigian pada tahun 1981. Ia kini mempunyai kompleks sendiri, dibuka secara rasmi pada tahun 1966, dan telah dinamakan sebagai Pusat Pergigian Kanak-Kanak dan Kolej Latihan Pergigian Malaysia. Semenjak 2003, sekolah ini telah secara rasmi dikenali sebagai Kolej Latihan Pergigian Malaysia. Sekolah ini merupakan perintis dalam latihan kepada jururawat pergigian di rantau ini dan telah melatih jururawat pergigian dari negara-negara lain seperti Singapura, Brunei, Burma, Hong Kong dan Nigeria.

Jururawat pergigian membantu pegawai pergigian dalam merawat pesakit. Mereka memberikan rawatan klinikal asas kepada mereka yang berumur 12 tahun ke bawah. Pada tahun 1977, julat umur yang boleh dirawat oleh jururawat pergigian telah dinaikkan kepada kanak-kanak berumur sehingga 17 tahun. Jururawat pergigian juga menjalankan aktiviti pendidikan kesihatan dan pencegahan secara bersepadu. Sebagai ahli pasukan pergigian, jururawat pergigian kekal hingga ke hari ini di bawah seliaan pegawai pergigian.

Jururawat pergigian dilatih dan bekerja di sektor awam sahaja di mana piawaian serta kelayakannya dikawal oleh kerajaan. Di sektor awam, garis panduan praktikal, produktiviti sasaran, inisiatif penambahbaikan kualiti, pembelajaran berterusan, etika kerja dan tindakan tatatertib telah sedia ada wujud. Polisi kerajaan yang sedia ada menunjukkan kerajaan akan terus melatih jururawat pergigian bersandarkan keperluan perkhidmatan. Keperluan jururawat pergigian kini, telah pun melebihi bekalan berikutan perkembangan kesihatan pergigian awam di KKM. Pada peringkat permulaan iaitu pada tahun 1949, terdapat hanya lima orang jururawat pergigian. Sehingga 31 Disember 2017, terdapat sebanyak 2,836 jururawat pergigian di KKM.

Juruteknologi Pergigian

Juruteknologi pergigian bermula sebagai mekanik pergigian yang dilatih di King Edward VII College, Singapura. Kursus bagi mekanik pergigian telah dimulakan di Kolej Latihan Pergigian, Pulau Pinang pada tahun 1951. Klasifikasi mekanik pergigian telah berkembang kepada juruteknik pergigian pada tahun 1959 dan kepada juruteknologi pergigian pada 1996 yang mencerminkan peranannya yang sebenar. Dalam KKM, juruteknologi pergigian tidak hanya berfungsi dalam makmal pergigian malahan juga bertanggungjawab kepada aspek kejuruteraan biomedik dalam pengurusan peralatan pergigian. Tidak seperti jururawat pergigian, juruteknologi pergigian boleh bekerja di sektor swasta. Sehingga 31 Disember 2016, terdapat sebanyak 1,855 juruteknologi pergigian diseluruh negara iaitu, 923 berkhidmat di KKM dan 119 bertugas di fasiliti kerajaan yang lain dan 813 berkerja di sektor swasta.

Pembantu Pembedahan Pergigian

Pada tahun 1951, Skim Pembantu Jururawat (Pergigian) telah diperkenalkan bertujuan untuk memberikan sokongan klinikal kepada pegawai pergigian. Kumpulan auksiliari ini perlu mengikuti kursus selama dua tahun semasa dalam perkhidmatan. Walau bagaimanapun pada tahun 1995 mereka telah dikenali sebagai Pembantu Pembedahan Pergigian (PPP) sehingga ke hari ini. Program latihan PPP secara formal di Kolej Latihan Pergigian hanya dimulakan pada tahun 1982. Pada tahun 1993, kaedah latihan telah menggabungkan konsep pendidikan jarak jauh. Sehingga 31 Disember 2016, terdapat sebanyak 4,177 PPP diseluruh negara iaitu, 3,783 berkhidmat di KKM dan 341 bertugas di fasiliti kerajaan yang lain dan 53 berkerja di sektor swasta.

6. PENJAGAAN KESIHATAN PERGIGIAN HARI INI

Tumpuan negara dalam penjagaan kesihatan pergigian kepada rakyat telah membawa kepada pelbagai perkembangan penting di Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) di bawah lima-tahun Rancangan Malaysia. Pada masa kini, penjagaan kesihatan pergigian ditawarkan oleh kedua-dua sektor awam dan swasta di mana Program Kesihatan Pergigian KKM bertindak sebagai peneraju utama profesion. Sektor swasta telah memberi sumbangan yang ketara terutama di kawasan bandar yang padat dengan penduduk.

6.1 Kerjasama Antara Sektor Awam-Swasta

Pada peringkat awal, penjagaan kesihatan pergigian telah didominasi oleh sektor awam. Keseimbangan antara sektor awam-swasta telah menyaksikan perubahan demi perubahan terhadap pelbagai keadaan ekonomi. Pada perhujung tahun 2000, imbangan lebih cenderung ke arah sektor swasta.

Kerajaan tidak hanya menyediakan penjagaan kesihatan tetapi juga memastikan penyebaran mesej-mesej kesihatan. Polisi ini telah membawa kepada perkembangan yang sihat sehingga tertubuhnya Unit Pendidikan Kesihatan Pergigian pada tahun 1979 di Bahagian Pergigian, Kementerian Kesihatan. Pada tahun 1994, nama unit ini telah ditukar kepada Unit Penggalakan Kesihatan Mulut bagi mencerminkan skop tanggungjawab melibatkan kesihatan dengan lebih jelas khususnya kesihatan pergigian. Begitu juga pada tahun 1996, nama Bahagian Pergigian telah ditukarkan kepada Bahagian Kesihatan Pergigian bagi mencerminkan konsep kesihatan pergigian secara holistik sebagai sebahagian daripada kesihatan umum.

Pada 1 April 2016, Program Kesihatan Pergigian telah disusun semula kepada tiga (3) bahagian di bawah Pengarah Kanan Kesihatan Pergigian, iaitu Bahagian Dasar dan Perancangan Strategik Kesihatan Pergigian, Bahagian Penjagaan Kesihatan Pergigian, dan Bahagian Amalan dan Perkembangan Kesihatan Pergigian.

6.2 Organisasi Profesional

Penjagaan kesihatan pergigian telah berkembang dengan banyak hasil sokongan daripada penubuhan organisasi profesional terutamanya daripada Persatuan Doktor-Doktor Pergigian Malaysia (MDA). MDA berkembang daripada Persatuan Pergigian Tanah Melayu yang ditubuhkan secara rasmi pada tahun 1938. Profesor Edgar K. Tratman merupakan Presiden yang pertama. Nama MDA telah diubah selaras dengan penubuhan Malaysia secara rasminya pada tahun 1963.

MDA kini mewakili kira-kira 80% daripada pengamal-pengamal pergigian yang berkelayakan. MDA telah menyumbang ke arah kemajuan profesion di negara ini. Pada masa ini terdapat pelbagai cabang organisasi pergigian lain yang mewakili pelbagai kumpulan dengan minat atau kecenderungan tertentu dan kepakaran-kepakaran klinikal.

6.3 Pengoperasian Penjagaan Kesihatan Pergigian Dalam Sektor Awam

Kementerian Kesihatan Malaysia memikul tanggungjawab yang utama dalam penyediaan penjagaan kesihatan pergigian. Penyertaan besar sektor awam telah menghasilkan pelbagai modus pengoperasian penjagaan kesihatan pergigian. Antara inisiatif utama dalam penjagaan kesihatan pergigian primer di Kementerian Kesihatan Malaysia adalah:

· Program pemfluoridaan bekalan air yang telah diluluskan secara rasmi sebagai dasar Jawatankuasa Kabinet pada 1972.

· Integrasi di antara penggalakan kesihatan mulut dengan program rawatan masyarakat melalui penyampaian perkhidmatan kesihatan pergigian di luar kawasan klinik pergigian.

· Penurunan kuasa penjagaan kesihatan pergigian kepada pelbagai jenis kemudahan pergigian.

· Pengwujudan sistem rujukan yang komprehensif daripada penjagaan kesihatan pergigian primer ke penjagaan kesihatan pergigian kepakaran.

· Penubuhan program penjagaan pergigian secara inkremental yang komprehensif dan sistematik untuk murid sekolah.

6.4 Status Kesihatan Mulut

Pembangunan bidang pergigian di Malaysia telah menyaksikan banyak peningkatan dalam status kesihatan mulut. Sehingga kini, 15 kaji selidik kesihatan awam pergigian telah dijalankan untuk merekod kemajuan pelbagai aspek status kesihatan mulut. Data yang didokumenkan sejak kaji selidik pergigian yang pertama melibatkan murid-murid sekolah pada 1970-1971 dan kaji selidik 1997 menunjukkan penurunan karies antara 27% pada gigi susu di usia 6 tahun kepada 57% pada gigi kekal di usia 12 tahun. Berdasarkan pelbagai kajiselidik kebangsaan seperti dibawah, kadar prevalen karies telah menunjukkan penurunan. Namun, kadar penyakit periodontal telah meningkat dan oleh itu telah menjadi agenda utama pada ketika ini.

Status Kesihatan Mulut Rakyat Malaysia

Kumpulan sasar

Tahun

Prevalen Karies

(%)

Prevalen Penyakit Periodontal

(%)

Kanak-kanak pra sekolah

(umur 5 tahun)

1995

87.1

N/A

2005

76.2

N/A

2015

71.3

N/A

Murid sekolah

(umur 12 tahun)

1970/71

78.4

N/A

1988

71.3

N/A

1997

60.9

5.6

2007

41.5

80.4

2017

33.3

99.6

Dewasa

(> 15 tahun keatas)

1974/75

95.0

N/A

1990

94.6

92.8

2000

90.3

90.2

2010

88.9

94.0

*NOHSA 1974/75 and NOHSS 1970/71 di Malaysia Barat sahaja.

**N/A = not available.

Sumber: Kaji selidik Kesihatan Pergigian Kebangsaan, Kementerian Kesihatan Malaysia.

6.5 Perancangan Masa Depan: Pelan Kesihatan Pergigian Kebangsaan

Kerajaan berhasrat untuk mencapai status negara maju menjelang tahun 2020. Dari visi 2020 inilah, Bahagian Kesihatan Pergigian telah mengambil langkah ke hadapan untuk merangka Pelan Kesihatan Pergigian Kebangsaan (NOHP) pada tahun 2010. Pelan ini mengandungi matlamat dan strategi kesihatan mulut. Sasaran ditakrifkan dalam empat keadaan mulut; karies gigi, keadaan periodontal, kanser mulut dan kecederaan gigi. Pelan ini juga menggariskan strategi untuk memastikan bahawa semua pihak yang terlibat akan memainkan peranan masing-masing ke arah meningkatkan kesihatan mulut dan kualiti hidup rakyat Malaysia

6.6 Perancangan Masa Depan: Pelan Kesihatan Pergigian Negara

Kerajaan bercita-cita untuk mencapai status negara maju menjelang 2020. Wawasan 2020 telah memberi inspirasi kepada Bahagian Kesihatan Pergigian untuk merangka Pelan Kesihatan Pergigian Negara (NOHP) 2010. NOHP telah menggariskan sasaran dan strategi pelaksanaan. Terdapat 4 domain sasaran utama iaitu; karies gigi, penyakit periodontal, kanser mulut dan kecederaan gigi. Rancangan ini juga menggariskan strategi untuk memastikan semua pihak berkepentingan memainkan peranan masing-masing untuk meningkatkan kesihatan mulut dan kualiti hidup rakyat Malaysia.

7. KESIMPULAN

Bidang pergigian yang pada awalnya bermula secara kecil-kecilan dari suatu aktiviti perdagangan pada awal abad telah berkembang pesat menjadi satu disiplin bioperubatan yang dihormati di Malaysia. Mengimbas kembali masa lampau mungkin suatu usaha yang sia-sia jika dilakukan tanpa memperolehi pengajaran. Sehubungan itu, segala pengajaran dari masa lampau telah menyaksikan kesihatan pergigian berkembang kepada agenda kesihatan mulut yang bersifat holistik. Pembangunan progresif melalui lima tahun Rancangan Malaysia telah memperkembangkan lagi kemudahan dalam sektor awam di samping pembangunan sumber manusia dalam bidang pergigian. Seiring dengan perkembangan tersebut, golongan kanak-kanak di Malaysia menunjukkan peningkatan yang sangat baik dalam status kesihatan mulut. Rakyat Malaysia kini sedang menikmati perkhidmatan kesihatan pergigian yang setanding dengan negara-negara maju. Pelan Kesihatan Pergigian Kebangsaan 2020 dijangka bakal merekodkan hala tuju untuk masa depan bagi memastikan peningkatan kesihatan pergigian yang lebih cemerlang demi manfaat rakyat Malaysia.

BIBLIOGRAFI

Abdul Karim ND. Malaya. In Public Dental Services: World Wide. Ed. Walker RD. ADA-FDI, San Francisco, 1964.

Abdul Karim ND. Public Dental Health Services. J Dent Aux 1963;3(1): 4-14.

Dental Services Division, Ministry of Health Malaysia. Dental Epidemiological Survey of School Children in West Malaysia 1970-1971. Kuala Lumpur : Government Printers, 1972.

Ministry of Health Malaysia (2017). Health Facts 2017 (Reference data for 2016). Health Informatics Centre, Planning Division, MOH/S/RAN/47.17(AR).

Ministry of Health Singapore. Dentistry in Singapore: 1819-1996. Times Edition Pte Ltd, 1996.

Oral Health Division, Ministry of Health Malaysia (2001). Through the Dental Mirror History of Dentistry in Malaysia. Kuala Lumpur, Malaysia.

Oral Health Division, Ministry of Health Malaysia (2008). Oral Health in Malaysia - Commemorating 50 years of Public Services and Accomplishments. A lifetime of Healthy Smiles.Cetakrapi sdn Bhd. 2008. Putrajaya, Malaysia.

Oral Health Division, Ministry of Health Malaysia. National Oral Health Survey of School Children 1997 (NOHSS '97). MOH/K/GIG/6.98(RR), 1998.

Oral Health Division, Ministry of Health Malaysia. Notes from the National Archives. Detik Sejarah Pergigian Di Malaysia : 1869-1988.

Oral Health Division, Ministry of Health Malaysia. Notes from the National Archives. Biography on Health.

Oral Health Division, Ministry of Health Malaysia. Oral Healthcare in Malaysia. MOH/K/GIG/4.2001(BK), August 2001.

Oral Health Division, Ministry of Health Malaysia. Through the Dental Mirror : A History of Dentistry in Malaysia. Second Edition, 2003.

Sundram CJ. A review of dental problems in the Federation of Malaya. J Dent Aux Malaya 1963;1(1):15-24.

Sundram CJ. The Education of Dental Nurses and Dental Technicians Malaya, Malaysia. J Dent Aux 1963;3(1):28-36.

Copyright© 2012 - 2019, Oral Health Program, Ministry of Health Malaysia.
Privacy Policy | Security Policy | Sitemap | Help
DISCLAIMER: Oral Health Program shall not be liable for any loss or damage caused by the usage of any information obtained from this portal.
Best viewed using Internet Explorer 7 or Mozilla Firefox with 1024x768 screen resolution

Last Updated : 21 Feb 2019